به وى اجازه‌ى نقل اين كتاب را مىدهد . در 2 « مقاله » و 1 « خاتمه » ، و هر مقاله در چند « وجه » و هر وجهى در چند « قسم » و هر قسمى در چند « نوع » و هر نوع در چند « فصل » و چند « باب » . مقاله‌ى يكم . در مسايل ضرب و قسمت و مسايل چند در انواع معاملات و نوادر حساب . در 2 « وجه » : وجه يكم در علم ضرب و قسمت و جبر و مقابله ، در 7 « قسم » : قسم يكم ( از وجه يكم از مقاله‌ى يكم ) در معرفت رسوم حساب و هندسه و موازين آن ، در 5 « نوع » : نوع يكم ، در بيان صورت حساب هندسه و بيان مقادير آن در « باب » ها و « فصل » . وجه دوم . در انواع معاملات و محاسبات ، در 18 « قسم » . قسم 1 - در انواع معاملات ، در 17 نوع ، 2 - در اجارات غلات ، در 2 « باب » . . . 4 - در عشور و زكات ، در چند « نوع » ، 5 - در سير فنجان . . . 7 - در قسمات دينار ، 8 - در زراعت و خرمن و حصهء ديوان و باز يارى . . . ، 12 - در بيرون آوردن مساحت بلندى هر شيىء . . . 14 - در مسايل متفرقه ، در 3 « نوع » . مقالهء دوم . در علم سياق و انواع و اقسام آن ، خاتمه در كلمات حكمت و طبيعى كه دانستن آن زيادت عقل و خرد خواهد بود . نسخه‌ى در دست مقالهء دوم و خاتمه را ندارد . آغاز : شكر و حمد بىحد و سپاس بىعد ملكى را كه بحر حكمتش بىپايان و خزاين رحمتش فراوان و عفو . دايرة المعارف ، سلطانى 1 / 159 ش 167 نسخ سده‌ى 8 ق . * شمس السياق . ن . در ميراث به روش سياق . ذريعه 14 / 222 . * شمس السياقه . گويا از منصور دشتكى شيرازى فرزند محمد فرزند على ، كه به سال 842 ق ، در 10 « فصل » نگاشته شده ، فصل : 1 - بنياد پادشاهى بر دو چيز است : شمشير و قلم ، 2 - مداخل پادشاه ، در چهار جهت ، 3 - پادشاه را دو گونه خرج باشد ، 4 - در سياق ، 5 - مصطلحات و طريق سياق ، در دو طرف ، 6 - مساحت ، 7 - معرفت حساب ، 8 - علم هندسه ، 9 - جامعى است از مجموعات حسابى . نسخه‌ها 1 / 182 . نشريه 5 / 577 . * شمس السياق . خواجه شمس الدين صاحب ديوان ، به نام خواجه مير احمد خانى ساخته . مجلس 10 / 684 نامش ؛ قم ، مسجد اعظم 491 بىنام نگارنده ؟ * شمس المشرقين . محمد زمان فرزند محمد صادق ، انبالجى دهلوى ، نگارنده‌ى « تحرير الاشكال » ( هف ) و جز آن . به سال 1131 / 1719 ( - شمس المشرقين ) . در ديباچه مىگويد پيش از اين « ملخص معروف چغمينى » را به نام « حكم الرياضى » ( هف ) گزارش كرده بودم . در 1 « مقدمه » و 2 « منظر » و 1 « خاتمه » : مقدمه در مقدمات . منظر 1 - در مبادى ، 2 - در مطالب . نوشاهى ( ص 29 ) اين را شرح « خلاصة الحساب » گفته كه درست نيست . چه افزون از فهرست بخشهاى اين كتاب ، وى « خلاصة الحساب » را به نام « غاية جهد الحساب » ( هف ) در 1130 / 1718 م شرح كرده است . مشترك 1 / 208 ( 1 نسخه ) ؛ نسخه‌ها 1 / 185 « غاية جهد الحساب ، شرح خلاصة الحساب » از همو . نوشاهى ، موزه 29 كه آن را شرح « خلاصة الحساب » گفته ؛ هند ، همدرد 147 كه آن را شرح « خلاصه الحساب » دانسته . * شمس الهندسه . محمد فخر الدين مخاطب به شمس الامرا ( 1194 - 1277 / 1780 - 1863 م ) فرزند ابو الفتح خان تيغ جنگ ، كه در 1251 /